tiamo
08-10-2009, 11:04 AM
Th.s Ngô Bích Thu
1. Mục đích của việc học ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng đối với sinh viên Việt Nam.
Trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay đang bước vào quá trình “hội nhập”, “toàn cầu hoá”, đẩy mạnh hợp tác giao lưu trong khu vực và trên thế giới, việc sử dụng và làm chủ Anh ngữ - ngôn ngữ quốc tế, là một nhu cầu rất cần thiết, đặc biệt đối với các sinh viên Việt Nam - “những chủ nhân tương lai của đất nước”. Sử dụng thành thạo Anh ngữ, chúng ta có thêm phần tự tin trong giao tiếp, giao lưu và hợp tác với các bạn bè quốc tế.
Xét dưới góc độ chính sách ngôn ngữ, có thế nói Việt Nam là một trong số những quốc gia rất chú trọng đến tầm quan trọng của ngoại ngữ trong đào tạo và sử dụng nhân lực. Trong việc tuyển dụng vào các cơ quan, ngoại ngữ là một yêu cầu quan trọng để lựa chọn.“Nhất tiếng Anh, nhì Tin học” có lẽ là một câu “thần chú” tâm niệm của nhiều sinh viên mới tốt nghiệp ra trường; Trong nhà trường, đạt được trình độ tiếng Anh qui định là điều kiện bắt buộc để được công nhận tốt nghiệp đại học, là yêu cầu đầu vào và đầu ra của các chương trình đào tạo sau đại học (Cao học, Nghiên cứu sinh), các chương trình du học nước ngoài v.v…
2. Thực trạng học tiếng Anh của sinh viên bậc đại học
Mặc dù đã ý thức được về vai trò của ngoại ngữ tiếng Anh, tuy nhiên thực trạng học tiếng Anh của sinh viên Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu quả cao, nếu không nói là còn kém. Rất nhiều bài viết, bài nghiên cứu đã đề cập tới vấn đề này. Trên tờ Dân trí, ngày 29-3-2007, có bài “Kém ngoại ngữ, sinh viên Việt Nam mãi tụt hậu”, trong đó viết: “Không ít các tân cử nhân sớm bị loại khỏi các cuộc tuyển dụng chỉ vì vốn tiếng Anh quá nghèo nàn…”; TrênVnexpress có bài “Mười năm học tiếng Anh , sinh viên Việt Nam vẫn không nói được”; Trên tờ “Người lao động” có bài “Sáu điểm yếu của sinh viên Việt Nam” và nêu rõ một trong sáu điểm yếu đó là “ trình độ Anh ngữ còn rất hạn chế v.v…
Theo tôi, thế mạnh của sinh viên Việt Nam trong học ngoại ngữ tiếng Anh là kỹ năng đọc-hiểu, viết và ngữ pháp; Kỹ năng yếu nhất là kỹ năng giao tiếp nghe- nói. Nguyên nhân của tình trạng trên có nhiều, có thể do chương trình giảng dạy tiếng Anh chưa thật sự cân đối giữa phần lý thuyết và phần thực hành, do sinh viên ít hoặc không có môi trường để giao tiếng tiếng Anh với người bản ngữ hoặc người nước ngoài; hoặc do bản thân sinh viên không chủ động, mạnh dạn trong thực hành giao tiếp…
3. Một số kinh nghiệm cá nhân về phương pháp học tiếng Anh
Việc học ngoại ngữ là sự đúc kết kinh nghiệm của từng cá nhân, mỗi người có thể tự tìm cho mình một phương pháp học phù hợp và hiệu quả. Tuy nhiên theo tôi, việc tham khảo kinh nghiệm học ngoại ngữ rất cần thiết và có ích. Có một số kinh nghiệm học ngoại ngữ tiếng Anh khá thú vị, khi áp dụng tôi thấy có hiệu quả tốt, và ở đây tôi muốn chia sẻ với các bạn.
Học tiếng Anh là học trong một quá trình.
Tôi không đồng ý với ý kiến cho rằng, trước mỗi kỳ thi ngoại ngữ , chỉ cần bỏ ra vài ba ngày hoặc một vài tuần ôn luyện là được. Học tiếng Anh cần có một quá trình. Để sử dụng được ngoại ngữ tiếng Anh, ở mức độ cao hơn là làm chủ được ngoại ngữ đó, bạn cần nắm được vốn từ vựng cần thiết, hiểu được các dạng ngữ pháp cơ bản, phải học, ôn luyện và thực hành nhiều ngày nhiều giờ. Tôi vẫn cho rằng trong học ngoại ngữ, thì đầu tư thời gian là một yếu tố quan trọng.
Học tiếng Anh và việc rèn luyện những kỹ năng cơ bản
Thông thường, để nắm vững ngoại ngữ tiếng Anh, chúng ta nói tới việc rèn luyện 4 kỹ năng cơ bản, đó là : Nghe- Nói - Đọc -Viết. Sử dụng tốt cả 4 kỹ năng trên, là một công việc rất khó khăn, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực nhiều.
3.1.1. Kỹ năng Đọc-Hiểu (Reading Skill)
Như ở phần trên tôi đã trình bày, đọc- hiểu là một trong những thế mạnh của sinh viên Việt Nam. Tuy nhiên, đối với người bắt đầu học tiếng Anh, tôi xin nêu một vài “mẹo” nhỏ (useful tips):
• Đọc các văn bản từ ngắn đến dài, từ đơn giản đến phức tạp.
• Đọc các văn bản thuộc các lĩnh vực khác nhau để lấy kiến thức chung, rồi đi sâu đọc các văn bản chuyên môn.
Vì sao như vây?
Bởi lẽ, nếu mới bắt đầu học tiếng Anh mà đọc ngay những văn bản dài, bạn sẽ cảm thấy “choáng” bởi số lượng từ mới quá nhiều. Có lẽ, nên bắt đầu từ những văn bản ngắn (bài báo ngắn, điểm tin ngắn…), với số lượng từ vừa phải. Khi đọc, cũng không cần tra từ điển tất cả các từ mới, chỉ nên tra nghĩa những từ khoá (keyword), xuất hiện nhiều lần trong văn bản. Và như vậy, ta sẽ nắm được nội dung chính của bài;
Việc đọc các văn bản chuyên môn đương nhiên là cần thiết, tuy nhiên cũng nên đọc thêm các bài thuộc các lĩnh vực khác, để nắm thêm được từ mới, vì các lĩnh vực không hoàn toàn độc lập, mà vẫn có quan hệ tương tác với nhau.
3.1.2. Kỹ năng Viết (Writing Skill)
Một đặc điểm của tiếng Anh đó là sự không thống nhất giữa cách đọc và cách viết, có những từ cách phát âm và các viết rất khác nhau. Bởi vậy, để viết đúng chính tả, không có cách nào khác là phải tập viết từ mới nhiều lần để ghi nhớ cách viết.
Thêm nữa, ở những bài luận viết tiếng Anh, kinh nghiệm của tôi là, không viết những câu quá dài, mà mình không nắm chắc ngữ pháp, an toàn hơn là nên viết những câu ngắn, ngữ pháp đúng, diễn đạt ý rõ ràng. Vì trong bài thi, cho dù bạn có những ý tưởng rất độc đáo, mới lạ, tuy nhiên lại viết sai ngữ pháp, thì bạn vẫn bị trừ điểm. Mà chúng ta lại không muốn bị trừ điểm, bởi vậy câu ngắn và đúng vẫn là giải pháp an toàn hơn.
3.1.3. Kỹ năng Nghe-Hiểu (Listening Skill)
Nếu như đọc - hiểu, viết, có thể coi là ưu thế của sinh viên Việt Nam, thì nghe- nói thực sự là một thách thức. Và một trong những lý do chủ yếu là do chúng ta ít có môi trường để thực hành hai kỹ năng này.
Khi nghe tiếng Anh, ở cấp độ ban đầu, chúng ta nên cố gắng nắm được ý chính, ý chủ đạo của người nói (Main Ideas). Tôi vẫn quan niệm, bản chất của giao tiếp ngôn ngữ là sự hiểu ý nhau;
ở cấp độ cao hơn, cố gắng nắm được các chi tiết cụ thể hơn trong phát ngôn của người nói, càng cụ thể càng tốt (Major Details)
Để luyện kỹ năng nghe-hiểu, có điều kiện thì chúng ta tiếp xúc trực tiếp với người nước ngoài; nếu chưa có điều kiện , có thể nghe băng, đĩa, các chương trình phát tiếng Anh trên đài phát thanh, đài truyền hình v.v… Khi nghe, nếu có thể, nên ghi lại những gạch đầu dòng ý chính của người nói (take note)
3.1.4. Kỹ năng Nói (Speaking Skill)
Kỹ năng này thường gắn liền, đi đôi với kỹ năng nghe –hiểu; Vì nếu phát âm không chuẩn, thì dẫn đến việc chúng ta không nghe-hiểu được, mặc dù đó có thể là những từ ta đã biết, đã quen thuộc.
VD: cách phát âm từ “Opera”, “Walt Disney” v.v..
Tuy nhiên, cũng có trường hợp người học hiểu phát ngôn bằng tiếng Anh nhưng không thể diễn đạt được bằng lời nói.
Khi thực hành kỹ năng nói, tôi nhận thấy chúng ta nên lưu ý đặc biệt đến cách phát âm, trọng âm của từ và ngữ điệu của cả câu (Intonation):
ở những âm có trọng âm, người bản ngữ thường nói to hơn, nhấn mạnh hơn, những âm không có trọng âm thường nói nhỏ âm, hoặc thậm chí lướt qua.
VD: interesting, amazing, difficult …
Đặc biệt, các âm cuối thường được người bản ngữ phát âm rõ, để phân biệt ý nghĩa của các từ.
Ngoài 4 kỹ năng quan trọng trên, để học tốt tiếng Anh, chúng ta cần học, nhớ từ mới, mở rộng vốn từ vựng. Bởi có trường hợp, ta ghép nghĩa từ theo kiểu tiếng Việt, nhưng trong tiếng Anh, họ có một từ riêng.
VD: Từ “chương trình giảng dạy”, nếu ghép từ kiểu Việt Nam, ta nói là “teaching program”, nhưng họ có một từ riêng là “curriculum” v.v…
1. Mục đích của việc học ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng đối với sinh viên Việt Nam.
Trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay đang bước vào quá trình “hội nhập”, “toàn cầu hoá”, đẩy mạnh hợp tác giao lưu trong khu vực và trên thế giới, việc sử dụng và làm chủ Anh ngữ - ngôn ngữ quốc tế, là một nhu cầu rất cần thiết, đặc biệt đối với các sinh viên Việt Nam - “những chủ nhân tương lai của đất nước”. Sử dụng thành thạo Anh ngữ, chúng ta có thêm phần tự tin trong giao tiếp, giao lưu và hợp tác với các bạn bè quốc tế.
Xét dưới góc độ chính sách ngôn ngữ, có thế nói Việt Nam là một trong số những quốc gia rất chú trọng đến tầm quan trọng của ngoại ngữ trong đào tạo và sử dụng nhân lực. Trong việc tuyển dụng vào các cơ quan, ngoại ngữ là một yêu cầu quan trọng để lựa chọn.“Nhất tiếng Anh, nhì Tin học” có lẽ là một câu “thần chú” tâm niệm của nhiều sinh viên mới tốt nghiệp ra trường; Trong nhà trường, đạt được trình độ tiếng Anh qui định là điều kiện bắt buộc để được công nhận tốt nghiệp đại học, là yêu cầu đầu vào và đầu ra của các chương trình đào tạo sau đại học (Cao học, Nghiên cứu sinh), các chương trình du học nước ngoài v.v…
2. Thực trạng học tiếng Anh của sinh viên bậc đại học
Mặc dù đã ý thức được về vai trò của ngoại ngữ tiếng Anh, tuy nhiên thực trạng học tiếng Anh của sinh viên Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu quả cao, nếu không nói là còn kém. Rất nhiều bài viết, bài nghiên cứu đã đề cập tới vấn đề này. Trên tờ Dân trí, ngày 29-3-2007, có bài “Kém ngoại ngữ, sinh viên Việt Nam mãi tụt hậu”, trong đó viết: “Không ít các tân cử nhân sớm bị loại khỏi các cuộc tuyển dụng chỉ vì vốn tiếng Anh quá nghèo nàn…”; TrênVnexpress có bài “Mười năm học tiếng Anh , sinh viên Việt Nam vẫn không nói được”; Trên tờ “Người lao động” có bài “Sáu điểm yếu của sinh viên Việt Nam” và nêu rõ một trong sáu điểm yếu đó là “ trình độ Anh ngữ còn rất hạn chế v.v…
Theo tôi, thế mạnh của sinh viên Việt Nam trong học ngoại ngữ tiếng Anh là kỹ năng đọc-hiểu, viết và ngữ pháp; Kỹ năng yếu nhất là kỹ năng giao tiếp nghe- nói. Nguyên nhân của tình trạng trên có nhiều, có thể do chương trình giảng dạy tiếng Anh chưa thật sự cân đối giữa phần lý thuyết và phần thực hành, do sinh viên ít hoặc không có môi trường để giao tiếng tiếng Anh với người bản ngữ hoặc người nước ngoài; hoặc do bản thân sinh viên không chủ động, mạnh dạn trong thực hành giao tiếp…
3. Một số kinh nghiệm cá nhân về phương pháp học tiếng Anh
Việc học ngoại ngữ là sự đúc kết kinh nghiệm của từng cá nhân, mỗi người có thể tự tìm cho mình một phương pháp học phù hợp và hiệu quả. Tuy nhiên theo tôi, việc tham khảo kinh nghiệm học ngoại ngữ rất cần thiết và có ích. Có một số kinh nghiệm học ngoại ngữ tiếng Anh khá thú vị, khi áp dụng tôi thấy có hiệu quả tốt, và ở đây tôi muốn chia sẻ với các bạn.
Học tiếng Anh là học trong một quá trình.
Tôi không đồng ý với ý kiến cho rằng, trước mỗi kỳ thi ngoại ngữ , chỉ cần bỏ ra vài ba ngày hoặc một vài tuần ôn luyện là được. Học tiếng Anh cần có một quá trình. Để sử dụng được ngoại ngữ tiếng Anh, ở mức độ cao hơn là làm chủ được ngoại ngữ đó, bạn cần nắm được vốn từ vựng cần thiết, hiểu được các dạng ngữ pháp cơ bản, phải học, ôn luyện và thực hành nhiều ngày nhiều giờ. Tôi vẫn cho rằng trong học ngoại ngữ, thì đầu tư thời gian là một yếu tố quan trọng.
Học tiếng Anh và việc rèn luyện những kỹ năng cơ bản
Thông thường, để nắm vững ngoại ngữ tiếng Anh, chúng ta nói tới việc rèn luyện 4 kỹ năng cơ bản, đó là : Nghe- Nói - Đọc -Viết. Sử dụng tốt cả 4 kỹ năng trên, là một công việc rất khó khăn, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực nhiều.
3.1.1. Kỹ năng Đọc-Hiểu (Reading Skill)
Như ở phần trên tôi đã trình bày, đọc- hiểu là một trong những thế mạnh của sinh viên Việt Nam. Tuy nhiên, đối với người bắt đầu học tiếng Anh, tôi xin nêu một vài “mẹo” nhỏ (useful tips):
• Đọc các văn bản từ ngắn đến dài, từ đơn giản đến phức tạp.
• Đọc các văn bản thuộc các lĩnh vực khác nhau để lấy kiến thức chung, rồi đi sâu đọc các văn bản chuyên môn.
Vì sao như vây?
Bởi lẽ, nếu mới bắt đầu học tiếng Anh mà đọc ngay những văn bản dài, bạn sẽ cảm thấy “choáng” bởi số lượng từ mới quá nhiều. Có lẽ, nên bắt đầu từ những văn bản ngắn (bài báo ngắn, điểm tin ngắn…), với số lượng từ vừa phải. Khi đọc, cũng không cần tra từ điển tất cả các từ mới, chỉ nên tra nghĩa những từ khoá (keyword), xuất hiện nhiều lần trong văn bản. Và như vậy, ta sẽ nắm được nội dung chính của bài;
Việc đọc các văn bản chuyên môn đương nhiên là cần thiết, tuy nhiên cũng nên đọc thêm các bài thuộc các lĩnh vực khác, để nắm thêm được từ mới, vì các lĩnh vực không hoàn toàn độc lập, mà vẫn có quan hệ tương tác với nhau.
3.1.2. Kỹ năng Viết (Writing Skill)
Một đặc điểm của tiếng Anh đó là sự không thống nhất giữa cách đọc và cách viết, có những từ cách phát âm và các viết rất khác nhau. Bởi vậy, để viết đúng chính tả, không có cách nào khác là phải tập viết từ mới nhiều lần để ghi nhớ cách viết.
Thêm nữa, ở những bài luận viết tiếng Anh, kinh nghiệm của tôi là, không viết những câu quá dài, mà mình không nắm chắc ngữ pháp, an toàn hơn là nên viết những câu ngắn, ngữ pháp đúng, diễn đạt ý rõ ràng. Vì trong bài thi, cho dù bạn có những ý tưởng rất độc đáo, mới lạ, tuy nhiên lại viết sai ngữ pháp, thì bạn vẫn bị trừ điểm. Mà chúng ta lại không muốn bị trừ điểm, bởi vậy câu ngắn và đúng vẫn là giải pháp an toàn hơn.
3.1.3. Kỹ năng Nghe-Hiểu (Listening Skill)
Nếu như đọc - hiểu, viết, có thể coi là ưu thế của sinh viên Việt Nam, thì nghe- nói thực sự là một thách thức. Và một trong những lý do chủ yếu là do chúng ta ít có môi trường để thực hành hai kỹ năng này.
Khi nghe tiếng Anh, ở cấp độ ban đầu, chúng ta nên cố gắng nắm được ý chính, ý chủ đạo của người nói (Main Ideas). Tôi vẫn quan niệm, bản chất của giao tiếp ngôn ngữ là sự hiểu ý nhau;
ở cấp độ cao hơn, cố gắng nắm được các chi tiết cụ thể hơn trong phát ngôn của người nói, càng cụ thể càng tốt (Major Details)
Để luyện kỹ năng nghe-hiểu, có điều kiện thì chúng ta tiếp xúc trực tiếp với người nước ngoài; nếu chưa có điều kiện , có thể nghe băng, đĩa, các chương trình phát tiếng Anh trên đài phát thanh, đài truyền hình v.v… Khi nghe, nếu có thể, nên ghi lại những gạch đầu dòng ý chính của người nói (take note)
3.1.4. Kỹ năng Nói (Speaking Skill)
Kỹ năng này thường gắn liền, đi đôi với kỹ năng nghe –hiểu; Vì nếu phát âm không chuẩn, thì dẫn đến việc chúng ta không nghe-hiểu được, mặc dù đó có thể là những từ ta đã biết, đã quen thuộc.
VD: cách phát âm từ “Opera”, “Walt Disney” v.v..
Tuy nhiên, cũng có trường hợp người học hiểu phát ngôn bằng tiếng Anh nhưng không thể diễn đạt được bằng lời nói.
Khi thực hành kỹ năng nói, tôi nhận thấy chúng ta nên lưu ý đặc biệt đến cách phát âm, trọng âm của từ và ngữ điệu của cả câu (Intonation):
ở những âm có trọng âm, người bản ngữ thường nói to hơn, nhấn mạnh hơn, những âm không có trọng âm thường nói nhỏ âm, hoặc thậm chí lướt qua.
VD: interesting, amazing, difficult …
Đặc biệt, các âm cuối thường được người bản ngữ phát âm rõ, để phân biệt ý nghĩa của các từ.
Ngoài 4 kỹ năng quan trọng trên, để học tốt tiếng Anh, chúng ta cần học, nhớ từ mới, mở rộng vốn từ vựng. Bởi có trường hợp, ta ghép nghĩa từ theo kiểu tiếng Việt, nhưng trong tiếng Anh, họ có một từ riêng.
VD: Từ “chương trình giảng dạy”, nếu ghép từ kiểu Việt Nam, ta nói là “teaching program”, nhưng họ có một từ riêng là “curriculum” v.v…